Polskie Centrum Nurkowe na Bali

Podwodne ZOO

Postaramy się tutaj przybliżyć Wam przynajmniej w małej części bogadztwo podwodnego świata, który znajduje sią pod wodami okalającymi Indonezjię i Bali. Nazwijmy to dla zabawy naszym podwodnym Zoo.

Wody okalające archipelag Indonezji stanowią najbogatrzy habitat morki na świecie. Okolo 3000 gatunków ryb i ponad 400 gatunków korali zamieszkuje rafy wokół większych wysp w Indonezji. Dla porównania nawet najbogatrze rafy morza karaibskiego posiadają 10 - 20% tej różnorodnosci.


Mola Mola - Oceanic Sunfish

Największą niewątpliwie gwiazdą podwodnego Zoo jest niezwykła i tajemnicza MOLA MOLA. Ta przypominajaca latający spodek ryba posiada wąskie, wydłużone płetwy; piersiową i grzbietową oraz zaledwie ślad płetwy ogonowej. Jej rozmiary są równie imponujące co wygląd. Zdażają się okazy przekraczające 4m rozpiętości między kocówkami płetw. Jej majestatyczne powolne ruchy i brak jakiejkolwiek agresji w stosunku do nurkujacych, umożliwiają bardzo bliski kontakt nie wykluczają nawet dotyku. Mola Mola przez wiekszą część roku żyje na dużych głębokościach , żywiąc się głównie meduzami i planktonem, sporadycznie wypływając na płydsze wody. W okresie między początkiem sierpnia a końcem października, gdy w oceanie pojawiają się zimne prądy wypływa ona z głębin ku powierzchni. Małe ryby koralowe (banerfish, angelfish itp.) spełniając role kosmetyczek obskubują Mola Mola z alg i pasożytów. W tym właśnie okresie my nurkowie możemy podziwiać to niesamowite widowisko. Jest to bezsprzecznie numer jeden z atrakcji podwodnych Bali.

	video
Ale rozpocznijmy zwiedzanie naszego ZOO od początku: od form najprostrzych do najbardziej ewolucyjnie zaawansowanych. Podarujmy sobie algi i plankton i zatrzymajmy się na gąbkach.


Gąbki odżywiają się planktonem, przefiltrowując przepływajacą wodę. Rozmiary wahaja się od niemal mikroskopijnych do prawdziwych olbrzymów. Najmniejsze z nich porastając rafę, zaznaczają swoje istnienie tylko gamą kolorów. Największe to dorastające do 2m wysokości Gąbki Beczkowe (Barrel Sponges). Potrafią one przez dobę przefiltrować nawet kilkanaście tysięcy litrów wody.

Korale i gatunki spokrewnione
Nie będziemy zagłębiać się bardziej w anatomie. Dość powiedzieć, że Arystoteles uważał je za formę pośrednią między roślinami i zwierzętami. Dopiero w 18 wieku zostały one jednoznacznie zidentyfikowane jako zwierzęta.
Korale twarde (Hard Corals) są właściwie budowniczymi rafy. Występują w koloniach liczących tysiące osobników. Odkładajacy się w niższych częściach ciała węglan wapnia stanowi główny budulec rafy. Większość tych korali prowadzi nocny tryb życia. W ciągu dnia polip (mięka część) pozostaje wciągnięty w głąb szkieletu. W nocy wysuniete polipy odżywiają się łapiąc przepływający plankton. Podczas nocnych nurkowań możemy obserwować wspaniałe miniaturowe lasy polipów.

Anemony mimo miękkiego ciała są bliżej spokrewnione z twardymi koralami niż z miękkimi. Gigantyczne anemony spotykane na Bali i i w całej Indonezji najliczniej występują w wodach płytkich, Rosną na piasku, przyklejone do rafy lub na krawędziach stoków rafowych oraz na wrakach bądź innych twardych przedmiotach. Łatwo je dostrzec ponieważ zwykle goszczą parę lub grupkę błazenków (Clownfish). Błazenki bowiem kożystaja z ochrony kryjac się wśród parzących wypustków anemonów. Nie tylko błazenki lecz równierz krewetki oraz rozliczne kraby żyją w symbiozie z anemonami.

Mięczaki Mięczaki to jedna z największych spokrewnionych grup zwierząt bezkręgowych, których tysiace żyje w wodach Indonezji i Bali. A oto niektóre z nich.

Ślimaki Nagoskrzelne (Nudibranch) - to one nas nurków chyba najbardzej interesują. Ślimaki nagoskrzelne są miesożerne a wiekszość z nich posiada swój ulubiony rodzaj pokarmu jak np. tylko określone rodzaje korali miękkich czy gąbki. Są one wspaniale, różnorodnie ubarwione. Wydaje się pewne, że owe jaskrawe ubarwienie służy im jako ostrzeżenie dla drapieżników, że są one niesmaczne czy wręcz trujące. Większość z nich jest niewielkich rozmiarów, choć niektóre
prowadzące nocny tryb życia, dochodzą nawet do 20 i wiecej centymetrów. Najbardziej widowiskowym jest na pewno Hiszpański Tancerz (Spanish Dancer).

Ślimaki Muszlowe Najbardziej znane to Trytony znane jako tępiciele rozgwiazdy Korony Cierniowej, która to jest odpowiedzialna za wielkie zniszczenia australijskiej rafy koralowej. Wielka (czasami ponad 30cm) muszla Trytona stała się popularną pamiątką przywożoną do domu z wakacji. Przetrzebiło to znacznie jego populacje co w efekcie doprowadziło do ekspozji populacji korony cierniowej.

Stożki (Coneshells) to jedne z najbardziej wyrafinowanych drapieżników w swojej rodzinie. Ich wypustki zmodyfikowane jako kolce jadowe służą do wstrzykiwania ofiarom neurotoksyn, które unieruchamiają zdobycz. Niektóre z gatunków żywiących się rybami mają jad tak silny, że może spowodować smierć człowieka. Lepiej zatem powściągnąć chęć kolekcjonerską i traktować je z należytym respektem.

Małrze (Clams) - Gigantyczna Małrza rafowa Tridacna, podobnie jak korale wymaga dużo światla dlatego jest zwykle spotykana w płytszych wodach. Najwieksza z nich Tridacna Giga osiąga rozmiary 1.5 m średnicy a jej wiek może przekraczać 100 lat. Tridacna stanowi wielki smakołyk w azji (zwłaszcza na Tajwanie) a jej wspaniałe muszle stały się ozdobą tarasów rezydencji. Zapotrzebowanie na ten "towar" doprowadziło znacznej redukcji jej populacji.

Głowonogi Zwierzęta te, choć blisko spokrewnione ze ślimakami i małrzami są bardzo aktywnymi i inteligentnymi drapierznikami.

Ośmiornica posiada osiem ramion podczas gdy Kalmary i Mątwy mają dodatkowo dwa ramiona chwytne. Wszystkie posiadają twardy chitynowy dziób. Ośmiornice są dość powszechne na rafach choć zwykle kryją się w rozpadlinach i zakamarkach. Ponieważ nie mają wewnetrznego szkieletu potrafią sie wcisnąć w otwór o niewiarydodnie małych rozmirach (np wejść do butelki przez szyjke). Chromatofory na skórze porzez szybkie zmiany kolorów dają im niewiarygodną sposobność do wtapiania
się w otoczenie, oraz do wyrażnia emocji - pobudzona, przestraszona ośmiornica dosłownie bieleje. Żywią się głównie krabami i skorupiakami a stosy pustych skorupek zdradzają często kryjówki ośmiornic.

Kalmary to swobodnie pływające zwierzęta, zwykle spotykane w grupach w płytkich lagunach lub wzdłuż grzbietów raf. Opanowały one do perfekcji technikę pływania "odrzutowego" zasysając i wytrzeliwując z siebie strumień wody. Podobnie jak osmiornice potrafią zmieniać ubarwienie. Największym zidentyfikowanym okazem była gigantyczna Architektenthis, której długość całkowita wyniosła 18m.

Kałamarnice (Cuttlefish) - przypominają klamary, ale są od nich teższe. Równierz w przeciwieństwie do kalmarów pływają samotnie. Podobnie jak inne głowonogi, przestraszone wyrzucają obłok atramentowej cieczy, która swoim zapachem ma odstarszyć drapiezników. W dawnych czasach ciecz ta używana była do pisania.

Krewetki. Podczas nocnego nurkowania łatwiej je dostrzec, ponieważ ich oczy odbijają swiatło i wyglądają jak dwa czerwone świecące punkty. Jednym z najciekawszych gatunków jest Mantis Shrimp, której rozmiary dochodzą do 18 cm. Bardzo bogato ubarwiona, żywi się rybami,małrzami i innymi krewetkami. Jej potężne i szybkie kleszcze, którymi udeża ona jak mieczem są w stanie rozbić szybe w akwarium, bądź "odrąbać" nurkowi palec !!!

Krewetki czyszczące (Cleaner shrimps) - Łatwo jest zrozumiec dlaczego czują się bezpiecznie w swoim środowisku. Wszystko to za sprawą "usług", które świadczą. Oczyszczają one ryby i inne zwierzęta z pasorzytów oraz martwej tkanki. Można je łatwo rozpoznać po długich białych wąsach "antenkach". Krewetki te często tworzą tzw "cleaning station" - stacje obsługi, które to odwiedzane są redularnie przez ryby. Widok, który ucieszy oko każdego
przyrodnika to widok maleńkiej krewetki wpływająca bez obaw do gęby lub skrzel wielkiego grupera. Podpływając spokojnie do takiej stacji można w ich kierunku powoli wyciągnąć rękę. Po chwili krewetki podplyną aby zobaczyć czy jest coś do zrobienia. Fantastyczne uczucie - taki manicure :)))

Kraby - wiele gatunków krabów żyjacych na rafach Bali i Indonezji porusza się tylko po zachodzie słońca. W przeciwnym wypadku mogły by paść ofiarą przeróżnych drapieżników dla których stanowią smaczną przekąskę. Dlatego tak interesujące jest nocne nurkowanie podczas którego możemy cieszyć się widokiem licznych żerujacych gatunków krabów.

Krab pustelnik - to znane, dość zabawne stworzenie wykorzystuje porzucone muszle jako przenośne schronienie. Niektóre z nich są pięknie ubarwione. Inne poszły jeszcze dalej. Pozwalają na swoich skorupach do rozwoju anemonów co stwarza dodatkową ochroną przed drapieżnikami.

Rozgwiazda (Starfish) - większość Indonezyjskich gatunków posiada pieć ramion, choć niektóre mogą mieć o jedno ramie wiecej lub mniej. Rozgwiazdy to drapierzniki żywiące się zwierzętami żyjacymi na dnie akwenu. Polując rozgwiazda otacza swoimi ramionami zdobycz, następnie przez otwór gębowy wypuszcza na nią cześć żołądka w ten sposób trawiąc ją. Złą sławą okryła się wspomniana wcześniej Korona Cierniowa (Crown of Thorns), która omalże nie doprowadziła do katatastrofy ekologicznej na
australijskiej Wielkiej Rafie Barierowej oraz rafach południowej Japonii niszcząc tam znaczne połacie korali. Coraz częściej można ją spotkać u wybrzeży Bali i innych wysp archipelagu. Uwaga !!! Korona cierniwa jak sama nazwa wskazuje ma rozliczne kolce, ktorych ukłucie może spowodować szok anafilaktyczny i dalsze dotkliwe konsekwencje. Nie dotykać !!!

Jeżowce (Sea Urchins) - To obfity i ważny gatunek na rafach Bali i Indonezji. Ale nawet najbardziej uzbrojone w kolce osobniki mogą być zaatakowane w dzień jesli pojawią sie na otwartej przestrzeni. Swoją aktywność zatem przeważnie ograniczają do nocy. Na płytkich spokojnych rafach mozna zobaczyć Diadema, którego nazwa pochodzi od błyszczących "diamentów" na powierzchni jego ciała.

Ogórki morskie (Sea Cucumbers) - choć na pierwszy rzut oka wygladają jak duże "robale" należą do tej samej 5 stronnej symetrii co rozgwiazdy. Mają tylko wydlużone ciało tak, że można przyjąć ,że mają "głowy" i "ogony". Mimo, że ich wygląd nie zachęca nawet do dotykania a już wogóle do jedzenia stanowią ważny towar handlowy w Indonezji. Po odpowiednim przygotowaniu (oczyszczeniu i wysuszeniu) sprzedawane są na rynki azjatycke, gdzie stanowią składnik chińskich zup. Trepangi (taka jest nazwa handlowa) uzyskują np. w Honkongu ponad 20$ za kg w hurcie.

Ryby Korale i inne bezkregowce stanowią istotną i interesującą pod wieloma względami cześć podwodnego świata, ale to właśnie ryby stanowią magnes przyciagający rzesze nurków w te strony swiata. Ryby ogólnie można podzielić na dwie grupy: chrzęstno i kostnoszkieletowe. Ryby Chrzestnoszkieletowe - jak sama nazwa wskazuje ich szkielet zbudowany jest z tkanki chrzęstnej, a jedyną częścią zwapniała są szczęki rekina. Do tej grupy należą rekiny i płaszczki (Rays)

Rekiny - w wodach Indonezji występuje wiele gatunków rekinów. Do najczęściej spotykanych na Bali należą White Tip Reef Shark, Black Tip Reff Shark, Gray Reff Shark. White Tip osiąga rozmiary do 1.8m i jest powszechnie spotykany na niektórych rafach Bali. Gray reff Shark - dorasta do 2.5 m i choć w niektórych rejonach świata znany jest z agresywności w Indonezji nie jest uważany niebezpiecznego. Długość rekina Black Tip dochodzi do 1.8 m i jest żadziej spotykany od rekina White Tip.
Opisane powyżej uważane są za niegrożne ale i tak dostarczają sporej adrenaliny nurkujacym na Bali.

Rekin Wielorybi to spokojny nieszkodliwy olbrzym, żywiący się się planktonem i małymi rybami. Dorasta on do 18m choć najcześciej widywane osobniki mają od 5 do 8 m. Nie jest rybą rafową i odwiedza sezonowo rafy okalające Bali I inne wyspy Indonezji. Jest to obecnie największa znana na świecie ryba i bez wątpienia wielki HIT naszego podwodnego ZOO. video

Ogończe (Stingrays) - posiadają na ogonie jeden lub więcej kolców jadowych. Nie są agresywne aczkolwiek moga być niebezpieczny przy bliskim kontakcie. Są rybami dennymi o mocnych szczekach zdolnych do kruszenia pancerzy skorupiaków którymi sie żywią. W Indonezji żyje wiele gatunków ogończy.

Manta - jest największą płaszczką i w zasadzie obok rekina wielorybiego jest rybą wód otwarych. Niedaleko Bali na południowym klifowym brzegu wyspy Nusa Penida można je spotkac niemalże na każdym nurkowaniu. Manta dorasta nawet do 6.7 m szerokości ciała, a waga dochodzi 1500 kg. Jest to kolejny gatunek, ktory obok ryby mola mola i rekina wielorybiego możemy umieśći na koronowanym podium naszego ZOO. video

Ryby Kostnoszkieletowe - Wielka ilość przedstawicieli i powrzechne występowanie w róznych częściach świata skłania nas do zaprezentowania materiałow fotograficznych bez zbędnego zagłebiania się w anatomie czy zwyczaje. Te są powrzechnie znane wśród miłosników podwodnego swiata z licznych filmów i publikacji. Wyliczymy zatem naszym zdaniem najciekawszysch przedstawicieli.

Węgorze (Eels) - Największa z nich Murena Olbrzymia (Giant Morey) dorasta do 2.5 metra. Skolei maleńki Ribbon Eel jest hermafrodyta i potrafi zminiać płeć i ubarwienie. Na rafach Bali i Indonezji wystepuje kilkadziesiąt gatunków mureni węgorzy.

Skorpenowate (Scorpionfish) - najbardziej znanym przedstawicielem tej rodziny jest Skrzydlica (Lionfish). Do najniebezpieczniejszych skolei mieszkańców podmorskiego ZOO należy Szkaradnica (Stonefish), której ciało pokryte jest jadowymi wypustkami w formie małych niewidocznych kolców jadowych. Jej jad może być dla człowieka śmiertelny.

Batfish - powszechne na Bali i w całej Indonezji. Dorosłe osobniki, sylwetką przypominają srerzysty poruszający sie w pionie talerz. Podrużują w małych grupkach i maja reputacje "ciekawskich" podpływajac niekiedy i przygłądając się nurkom.

Parotfish - nazwa pochodzi od ubarwienia i harakterystycznego "papuziego" dzioba, który sluży im do zeskrobywania alg i innych żywych organizmów z twardych obiektów - przede wszystkim z korali i skał. Ryby te są odpowiedzialne za produkcje piasku koralowego - głównego składnika plaż w Indonezji. Najwiekszy z gatunków Bump Head Parot Fish osiąga rozmiary 1.5 m. Na Bali można je spotkać z niemalże ze 100% pewnością gdy wybierzemy się na nocne nurkowanie na wrak USS Liberty w Tulamben.

Barakudy - są to jedne z najwiękrzych i najsprawniejszych drapieżników na rafie choć ich krwiożercza reputacja to spora przesada. Nie są tutaj znane ataki na nurków i tak znowu w Tulamben na wraku możemy często spotkać 1.5m osobnika. Miniejsze barakudy grupują sie w ławice liczące setki natomiast olbrzymie dorastajace do 2m gatunki sa samotnikami.

Morskie Gady

Żułwie Morkie - Jedną z największych przyjemności jakich może doświadczyć nurek jest pływanie z żułwiami a na Bali i w Indonezji nie stanowi to rzadkości. Spotyka się tutaj 6 gatunków żułwi choć najczęstrze to Hawksbill i Green Sea Turtle. Ich pożywienie stanowią meduzy oraz miekkie koralowce. Na Bali najczęściej mozna je spotkać na rafach w rejonie Padang Bai.

Węże Morskie (Sea Snakes) - Wg Nigdy nie wychodzą na ląd. Również młode rodzą się w wodzie. Istnieje ponad 60 gatunków węży morkich z czego prawie połowa żyje w Indonezji. Oddychają powietrzem atmosferycznym a duże płuca pozwalają pozostawać im pod wodą długie godziny. Są to bezsprzecznie najbardziej jadowite morkie zwierzęta aczkolwiek nie notuje się ataków na ludzi.

Morskie Ssaki
Delfiny są dość powszechne na Bali i w Indonezji niestety żadko widywane pod wodą. Najczęściej podczas płynięcia łodzią na miejsce nurkowe można niekiedy obserwowac przepływajace stada. W Indonezji żyje kilka gatunków delfinów a najczęściej widywanym jest delfin butlonos.

Wieloryby widywane są sporadycznie tak jak delfiny . Gdzieś w oddali płynace przy powierzchni wynurzaja się co chwila by zaczerpnąć powietrza. jak dotąd nie trafiliśmy na bliższe spotkanie ale nie tracimy nadziei :)
Wytrwałym należy sie na koniec szczypta humoru. Najkrótszą definicją zwierzęcia może się pochwalić bodajże 17 wieczna, pierwsza w j. polskim encyklopadia "Nowe Ateny". Otóż spotykamy tam taki opis: "Koń jaki jest kazdy widzi" - i tyle :) Mam nadzieje, że my nie jesteśmy tacy, choć w miejsce konia można by umieścić niektóre z wyżej wymienionych okazów.

Podwodne ZOO